De tolk gebarentaal: superheld…of niet?
Over wat mensen zeggen tegen tolken gebarentaal en wat dat eigenlijk zegt
over hoe ze naar mij kijken.
Complimenten aan de tolk gebarentaal
“Wat een mooi beroep heb je.”
“Knap hoor en fantastisch wat je doet.”
“Laten we even applaus geven aan de tolken, ze hebben zo hard gewerkt.”
“Was het een missie dat je voor dit beroep hebt gekozen?”
Waarom zeggen mensen dit?
Ik had het hier laatst over met een tolk gebarentaal. Hoe ongemakkelijk dit soort opmerkingen voor haar soms voelen. Als ze dat hoort, zakt ze het liefst door de grond. En zij is niet de enige...veel tolken herkennen dit.
Een andere klassieker: "Ben jij haar vaste tolk?".
De tolk vertaalt dat dan gewoon voor mij. En ik reageer meestal met een knipoog: "Ja, deze tolk woont in mijn meterkast. Als ik haar nodig heb, haal ik haar eruit".
Mensen lachen. Maar die vraag zegt eigenlijk best veel.
Want wat er soms óók gebeurt is dat mensen tegen de tolk blijven praten...over mij...terwijl ik er zelf naast sta. En daarmee wordt zichtbaar hoe mensen mij zien: niet als gesprekspartner maar als iemand waarover gesproken wordt.
Iemand zegt bijvoorbeeld tegen de tolk: "Kan je tegen haar zeggen dat ik het echt knap vind hoe ze dat allemaal doet. En echt, wat práát ze goed!! Zo knap!!!!".
En ik krijg dat via de tolk letterlijk vertaald in gebarentaal, want die is er om te tolken, het is geen gesprekspartner.
En daar sta je dan. In een gesprek...waarin iemand over je praat...maar het wel tegen je gezegd wordt. Alsof er ineens een derde (of is het een vierde?) persoon in het gesprek zit. Volg je het nog?
Ik reageer vriendelijk en met humor, want ik weet: dit is onwetendheid.
Mensen zijn het gewoon niet gewend.
Doen we dit ook bij andere tolken?
Maar eerlijk?
Gaat dit ook zo bij tolken Engels-Frans?
Dat iemand zegt:
“Wat knap dat zij Engels spreekt, wil je dat even tegen haar zeggen?”
Ik heb toch het gevoel, en tolken met wie ik veel samenwerk ook, dat mensen een tolk gebarentaal zien als een soort begeleider.
Alsof de tolk er niet is voor de communicatie maar om mij te helpen functioneren. Alsof ik niet gewoon communiceer in een andere taal, maar iemand nodig heb om überhaupt mee te kunnen doen.
Zie mij als iemand die een andere taal spreekt.
Wat nou als je mij niet ziet als 'een doof persoon'... maar als iemand voor wie gebarentaal de meest logische, toegankelijke taal is?
Een taal waarin ik vrij kan communiceren en alles zonder moeite kan volgen.
Wat nou als je mij gewoon ziet als iemand die een andere taal spreekt?
Net zoals iemand Noors spreekt. Of Fins. Of Spaans.
Gebarentaal is geen geheim talent.
Het is een taal.
Een taal die iedereen zou kunnen leren.
En juist omdat de meeste mensen die taal niet beheersen en ik niet kan leren horen, zijn er tolken gebarentaal.
Gewoon werk, geen superkracht.
Tolken gebarentaal doen precies hetzelfde als elke andere tolk.
Net als iemand die Engels en Frans tolkt.
Of Chinees en Nederlands (zoals bij het tv-programma 'Spoorloos' … en die krijgen toch ook geen applaus?)
Dus zullen we er gewoon normaal over doen?
Tolken gebarentaal zijn geen superhelden.
Ze doen gewoon hun werk.
En ik?
Ik ben gewoon iemand die een andere taal spreekt.